Chuyển dịch năng lượng đang trở thành xu hướng tất yếu của các doanh nghiệp trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Vậy các doanh nghiệp tại Việt Nam có thể cân nhắc những giải pháp nào để chuyển sang năng lượng tái tạo (NLTT) không phát thải, cùng những ưu điểm và hạn chế ra sao?
Bài viết này sẽ cùng bạn tìm hiểu một số cách mà doanh nghiệp có thể tham khảo trong bối cảnh hiện nay tại Việt Nam.
1. Lắp đặt hệ thống Năng lượng mặt trời
Đối với các doanh nghiệp, hệ thống điện tái tạo phổ biến thường thấy là điện mặt trời. Hệ thống các tấm pin mặt trời sẽ được lắp đặt bên trên áp mái của nhà máy sản xuất, chế biến hoặc ở một khu vực biệt lập. Hệ thống này có thể được doanh nghiệp đấu nối trực tiếp với nhà máy sản xuất để sử dụng hoặc bán cho lưới điện quốc gia.
Lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà: Đây là lựa chọn phổ biến, phù hợp với nhiều loại hình doanh nghiệp có diện tích mái nhà đủ rộng. Doanh nghiệp có thể tự đầu tư lắp đặt hệ thống trên phần áp mái của nhà máy sản xuất, chế biến hoặc văn phòng.
Lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên đất: Giải pháp này phù hợp với doanh nghiệp có diện tích đất rộng, dư thừa. Doanh nghiệp có thể tự đầu tư hoặc hợp tác với các nhà đầu tư năng lượng tái tạo để triển khai dự án.
Ưu điểm:
- Tiết kiệm chi phí điện năng: Doanh nghiệp tự sản xuất điện, giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia, tiết kiệm chi phí điện trong dài hạn.
- Tăng cường tính tự chủ về năng lượng: Doanh nghiệp chủ động nguồn cung điện, không bị ảnh hưởng bởi giá điện thị trường hay tình trạng mất điện.
- Nâng cao hình ảnh thương hiệu: Thể hiện cam kết của doanh nghiệp về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, thu hút khách hàng và đối tác tiềm năng.
- Nhận ưu đãi từ chính sách: Chính phủ Việt Nam tùy theo từng giai đoạn có thể có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, giảm giá tiền điện,…
Hạn chế:
- Công suất nhỏ: Hệ thống điện áp mái tại nhà máy thông thường có công suất khá nhỏ, sản lượng điện sinh ra không đủ phục vụ nhu cầu hoàn toàn. Do đó, nhà máy cần mua thêm điện từ điện lưới quốc gia, vẫn tạo ra phát thải từ điện tiêu thụ.
- Hiệu quả phụ thuộc vào điều kiện thời tiết: Hiệu quả hoạt động của hệ thống điện mặt trời phụ thuộc vào cường độ nắng, ảnh hưởng đến sản lượng điện.
- Chi phí đầu tư ban đầu cao: Việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời đòi hỏi khoản đầu tư ban đầu lớn cho thiết bị, thi công và bảo trì.
- Diện tích lắp đặt: Doanh nghiệp cần có diện tích mái nhà hoặc đất đủ rộng để lắp đặt hệ thống.
- Yêu cầu kiến thức chuyên môn: Doanh nghiệp cần có kiến thức hoặc thuê chuyên gia để vận hành và bảo trì hệ thống hiệu quả.
2. Hợp đồng mua điện trực tiếp (DPPA):
Hiện nay, hợp đồng mua điện trực tiếp (DPPA) đã được ban hành và có hiệu lực tại Việt Nam. Các doanh nghiệp lớn có lượng điện tiêu thụ từ 200,000 kWh trở lên có thể sử dụng hình thức mua bán điện trực tiếp với các nhà máy năng lượng tái tạo thông qua 2 phương thức:
Phương thức 1: DPPA qua Đường dây kết nối riêng
Mua bán điện trực tiếp qua Đường dây kết nối riêng là hoạt động ký hợp đồng mua bán điện và giao nhận điện năng qua Đường dây kết nối riêng giữa Đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và Khách hàng sử dụng điện lớn.
Phương thức 2: DPPA qua Lưới điện quốc gia
Mua bán điện trực tiếp qua Lưới điện quốc gia là hoạt động mua bán điện thông qua Hợp đồng kỳ hạn giữa Đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và Khách hàng sử dụng điện lớn (hoặc Đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm được ủy quyền).
Ưu điểm:
- Tài chính: DPPA có thể giúp bảo vệ doanh nghiệp khỏi biến động giá năng lượng. Với DPPA qua đường dây riêng, giá điện mua được giữ cố định, trong khi giá lưới điện có xu hướng tăng.
- Môi trường: Dự án năng lượng tái tạo không phát thải và REC tạo ra có thể áp dụng cho báo cáo Phạm vi 2 của Nghị định thư GHG. DPPA cũng giúp bổ sung năng lượng tái tạo mới vào lưới điện.
- Tiếp thị: DPPA là cơ chế mua sắm năng lượng tái tạo được hiểu rõ và có thể chia sẻ với các bên liên quan, giúp đạt được mục tiêu môi trường và tạo tác động tích cực đến lưới điện
Hạn chế:
- Giá điện: Đối với Điện qua đường dây riêng, giá điện được thỏa thuận bởi hai bên, không thông qua lưới điện EVN (hạn chế tiếp cận chính sách trợ giá từ chính phủ) nên giá điện có thể cao hơn, tốn kém chi phí cho điện tiêu thụ hơn.
- Rủi ro thị trường năng lượng: Với Corporate PPA, rủi ro chính đến từ giá điện bán buôn, điều mà nhiều doanh nghiệp không quen thuộc. Giá trị Corporate PPA phụ thuộc vào biến động giá trên thị trường này.
- Rủi ro phát triển dự án: Các dự án năng lượng tái tạo xây mới luôn tiềm ẩn rủi ro, từ việc không xây dựng được dự án đến trễ tiến độ hay vượt ngân sách. Người mua cần kiểm tra kỹ tiến độ và uy tín của nhà phát triển.
- Rủi ro hợp đồng: DPPA là hợp đồng phức tạp, đòi hỏi đàm phán chuyên sâu về các điều khoản thương mại và pháp lý quan trọng. Người mua cần hiểu rõ các điều khoản này và tác động của chúng đến giá trị và rủi ro của PPA.
Tham khảo: Tạp chí Năng lượng Việt Nam
3. Mua Chứng chỉ Năng lượng Tái tạo (REC):
Chứng chỉ Năng lượng Tái tạo – Renewable Energy Certificate – REC (REC) là bằng chứng cho thấy một đơn vị điện được tạo ra từ nguồn tái tạo. REC được sử dụng như một công cụ để theo dõi các thuộc tính tái tạo của điện, từ khâu phát điện đến khâu tiêu thụ. REC được phát hành và mua bán dưới hình thức một chứng chỉ cho một megawatt giờ điện tái tạo, được bán tách biệt cho nguồn điện năng thực tế.
- Đặc tính “xanh” của nguồn năng lượng xanh hoặc năng lượng tái tạo – không thải ra khí Carbon
- 1 Megawatt giờ (MWhr) điện năng được tách biệt ra thành điện năng thực tế và đặc tính xanh (đặc tính về môi trường)
- Ví dụ: điện tạo ra từ các dự án điện gió, mặt trời, thuỷ điện, điện sinh khối
Ưu điểm:
- Tiết kiệm chi phí: Thị trường năng lượng tái tạo sôi động những năm gần đây, nên giá REC tại Việt Nam hiện đang khá cạnh tranh, nên có thể nói đây là giải pháp tiết kiệm chi phí nhất cho doanh nghiệp.
- Đơn giản và Linh hoạt: Doanh nghiệp có thể mua REC dễ dàng và được chọn loại công nghệ mà doanh nghiệp mong muốn: điện gió, mặt trời, thủy điện, sinh khối,…, với thời gian giao hàng linh hoạt phù hợp với mục tiêu sử dụng của mình.
- Tuân thủ quy định: RECs có thể giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định về sử dụng năng lượng tái tạo hoặc các yêu cầu về phát thải carbon của nhiều sáng kiến khí hậu lớn như: SBTi, RE100, Greenhouse Gas Protocol, CDP, HIGG Index, The Fashion Pact, CORSIA,…
- Hỗ trợ thị trường Năng lượng tái tạo: Việc mua bán REC tạo ra doanh thu cho các chủ dự án, góp phần thúc đẩy đầu tư nguồn lực vào các dự án điện tái tạo, hỗ trợ phát triển ngành năng lượng xanh.
Hạn chế:
- Chi phí: Doanh nghiệp cần chi trả chi phí để mua RECs, bên cạnh chi phí mua điện từ điện lưới. Nhưng để đạt được mục tiêu NLTT và giảm phát thải, thì chi phí để thực hiện là tất yếu. Trong khi đó, RECs còn là giải pháp tiết kiệm chi phí nhất cho doanh nghiệp. Ngoài ra, chi phí doanh nghiệp mua REC góp phần tạo ra doanh thu cho Nhà phát triển dự án NLTT, giúp duy trì và phát triển thị trường NLTT cho Việt Nam.
- Không tạo ra điện năng: Mua RECs không trực tiếp tạo ra điện năng cho doanh nghiệp sử dụng.
- Độ tín nhiệm: tuy RECs được công nhận bởi rất nhiều tổ chức báo cáo khí nhà kính trên thế giới, nhiều yêu cầu cũng được đặt ra để đảm bảo chất lượng và tính minh bạch (độ tuổi dự án, lượng điện sinh ra thật,…). Do đó, doanh nghiệp nên chọn đơn vị cung cấp RECs uy tín, và am hiểu sâu sắc các về cách báo cáo cho cách tổ chức này.
Giải pháp nào dành cho Công ty tôi?
Như đề cập ở trên, mỗi giải pháp chuyển đổi năng lượng tái tạo đều có ưu và nhược điểm riêng. Do đó, tùy theo nhu cầu, mục tiêu, ngân sách và nguồn lực mà doanh nghiệp có thể lựa chọn từng phương thức hoặc kết hợp. Ví dụ:
Công ty đã lắp điện mặt trời áp mái. Tuy nhiên, nếu lượng điện sinh ra không đủ mục tiêu, công ty có thể mua thêm RECs để chứng minh việc tiêu thụ NLTT đến lượng mà công ty cam kết.
Công ty triển khai DPPA, điện tiêu thụ đã có nguồn gốc rõ ràng. Tuy nhiên, công ty cần báo cáo cho các tổ chức quốc tế, nơi yêu cầu công ty dù triển khai DPPA vẫn phải có chứng chỉ thuộc tính điện kèm theo. Công ty có thể yêu cầu đơn vị cung cấp DPPA phát hành RECs và sử dụng chúng trong báo cáo.
Ngoài ra, công ty có thể mua RECs toàn bộ để đơn giản và tiết kiệm chi phí nhất. Đây là một giải pháp hiệu quả và đáng tin cậy, được áp dụng rộng rãi bởi rất nhiều doanh nghiệp, trong nhiều lĩnh vực ngành nghề tại Việt Nam và trên thế giới.
Liên hệ Monsoon Carbon để được tư vấn chi tiết
Monsoon Carbon sở hữu mạng lưới hơn 40 dự án tại Việt Nam, với nhiều loại công nghệ bao gồm thủy điện, mặt trời, gió, sinh khối cho doanh nghiệp lựa chọn. Chúng tôi là đơn vị đi đầu cung cấp RECs tại Việt Nam, dày dặn kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn hỗ trợ bạn mua REC và báo cáo thành công cho khách hàng hay các sáng kiến khí hậu toàn cầu.
Ngoài ra, nếu công ty bạn quan tâm đến DPPA, Monsoon hỗ trợ bạn kết nối với đơn vị cung cấp giải pháp DPPA uy tín tại Việt Nam, và phát hành RECs giúp bạn dễ dàng báo cáo và được công nhận bởi các tổ chức quốc tế!
