Giá chứng chỉ I-REC không cố định mà thay đổi phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Hiểu các yếu tố này giúp doanh nghiệp dự toán ngân sách sát hơn và tránh mua phải chứng chỉ không dùng được cho mục tiêu báo cáo của mình. Nếu bạn muốn tìm hiểu trước các khái niệm liên quan đến I-REC, bạn có thể tham khảo thêm bài viết Chứng chỉ I-REC là gì và cách mua tại Việt Nam.
1. Quốc gia phát hành chứng chỉ
Đây là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất. Mỗi thị trường có cân bằng cung cầu riêng: số dự án đăng ký I-REC, sản lượng điện tái tạo, và số doanh nghiệp đang cần chứng chỉ tại đó.
Quan trọng hơn: I-REC phải đến từ cùng thị trường với nơi doanh nghiệp tiêu thụ điện. Một nhà máy tại Việt Nam không thể dùng I-REC từ Ấn Độ hay Thổ Nhĩ Kỳ để báo cáo Phạm vi 2 cho lượng điện tiêu thụ tại Việt Nam. Vì vậy, giá tham khảo từ thị trường khác không áp dụng được cho nhu cầu tại Việt Nam.
Việt Nam có số lượng dự án năng lượng tái tạo dồi dào, và đa dạng các loại công nghệ điện tái tạo. Sản lượng điện tái tạo trong năm lớn, chiếm 43,5% tổng sản lượng điện tạo ra trên cả nước năm 2023, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Nhờ đó, nguồn cung I-REC cũng trở nên dồi dào hơn hầu hết các thị trường trong khu vực Đông Nam Á và là một trong những thị trường I-REC sôi động trên thế giới. Giá của I-REC do đó cũng cạnh tranh hơn, dễ tiếp cận hơn đến các doanh nghiệp ở mọi lĩnh vực ngành nghề.
2. Công nghệ của dự án
I-REC được khởi tạo từ nhiều loại dự án: điện mặt trời, điện gió, thủy điện, sinh khối và địa nhiệt. Mức giá giữa các công nghệ thường không giống nhau vì nguồn cung và mức độ ưa chuộng khác nhau.
Một số doanh nghiệp chỉ chấp nhận điện mặt trời và điện gió do chính sách nội bộ hoặc yêu cầu từ tập đoàn mẹ. Với sinh khối và thủy điện, một số khung báo cáo yêu cầu người mua có thêm cơ sở về tính bền vững của nguồn nhiên liệu hoặc quy mô nhà máy, nên việc thu thập hồ sơ cũng đưa thêm chi phí vào giao dịch.
Tại Việt Nam, cơ cấu nguồn cung nghiêng hẳn về thủy điện. Trong nhóm điện tái tạo không đốt nhiên liệu năm 2023, thủy điện chiếm 67,5% sản lượng, điện mặt trời 22,8% và điện gió 9,7%. Nói cách khác, chứng chỉ từ thủy điện là loại dồi dào nhất trên thị trường, còn điện gió là loại khan hiếm nhất.
Chính chênh lệch nguồn cung này phản ánh vào giá: chứng chỉ từ các công nghệ mới hơn như điện gió và điện mặt trời thường có giá cao hơn thủy điện, vì sản lượng ít hơn trong khi lại là nhóm được nhiều doanh nghiệp ưu tiên. Ngược lại, thủy điện thường là lựa chọn có chi phí thấp nhất và sẵn hàng nhất, phù hợp khi khung báo cáo và khách hàng của bạn không giới hạn công nghệ.
3. Năm khởi tạo (vintage)
Vintage là năm lượng điện được sản xuất và chứng chỉ được khởi tạo. Chứng chỉ càng gần với kỳ báo cáo thì càng được ưa chuộng, vì các khung báo cáo đều yêu cầu chứng chỉ và lượng điện tiêu thụ thuộc cùng một kỳ hoặc sát nhau. Tuy nhiên, không bắt buộc chứng chỉ I-REC phải luôn trùng khớp với giai đoạn tiêu thụ điện bạn muốn báo cáo.
Tuy vậy, khoảng linh hoạt đó có giới hạn, và giới hạn này khác nhau tùy khung báo cáo. Với doanh nghiệp báo cáo theo RE100, đây là điều kiện bắt buộc chứ không còn là chuyện ưa chuộng: RE100 yêu cầu kỳ phát điện của chứng chỉ phải tương thích với kỳ tiêu thụ điện đang được báo cáo. Trong thực tế, điều này thường được hiểu là chứng chỉ nên được khởi tạo trong cùng năm báo cáo, hoặc trong khoảng sáu tháng trước và sáu tháng sau năm đó.
Hệ quả về giá: khi doanh nghiệp để đến sát hạn báo cáo mới mua, lượng chứng chỉ còn nằm trong cửa sổ hợp lệ đã bị thu hẹp đáng kể, và phần còn lại không phải lúc nào cũng đúng công nghệ mình cần. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến doanh nghiệp phải trả giá cao hơn dự tính. Quy định chi tiết có thể được cập nhật theo từng năm, nên hãy đối chiếu bản hướng dẫn báo cáo RE100 mới nhất trước khi chốt đơn hàng.
Chứng chỉ của những năm trước thường có giá thấp hơn, nhưng cần kiểm tra kỹ xem kỳ đó có được chấp nhận cho báo cáo của bạn hay không.
4. Khối lượng và thời hạn cam kết
Như hầu hết hàng hóa, khối lượng lớn thường đi kèm đơn giá tốt hơn. Khi doanh nghiệp mua một lượng đủ lớn trong cùng một đơn hàng, nhà cung cấp có thể thu xếp nguồn từ một hoặc vài dự án cụ thể thay vì gom từ nhiều nguồn nhỏ, và đưa ra mức giá cạnh tranh hơn. Ngược lại, phần lớn nhà cung cấp đều có khối lượng mua tối thiểu, nên những đơn hàng rất nhỏ thường khó có được mức giá tốt.
Nhưng yếu tố còn đáng chú ý hơn khối lượng của một đơn hàng là cam kết mua cho nhiều năm liên tiếp. Khi doanh nghiệp ký hợp đồng cho vài năm tới thay vì mua lẻ từng năm, nhà cung cấp có thể giữ trước sản lượng từ dự án và chốt điều kiện ổn định cho cả kỳ hợp đồng – điều mà các đơn hàng rời rạc không cho phép.
Đổi lại, doanh nghiệp thường nhận được điều kiện tốt hơn về giá, và quan trọng không kém là chắc chắn về nguồn cung cho những năm sau: đúng công nghệ, đúng vintage, thay vì phải tìm lại từ đầu mỗi kỳ báo cáo khi thị trường đã vào cao điểm. Với doanh nghiệp có mục tiêu điện tái tạo dài hạn, đây thường là cách tối ưu ngân sách hiệu quả hơn so với việc đàm phán lại mỗi năm.
5. Thời điểm mua trong năm
Nhu cầu I-REC không trải đều trong năm. Phần lớn doanh nghiệp mua vào giai đoạn chuẩn bị báo cáo phát thải và các kỳ công bố thông tin, khiến nhu cầu dồn vào một số tháng nhất định.
Mua sớm hoặc ký hợp đồng dài hạn giúp tránh giai đoạn cao điểm, đồng thời đảm bảo có đủ chứng chỉ đúng loại dự án và đúng vintage – điều không phải lúc nào cũng còn sẵn khi đến sát hạn.
6. Yêu cầu từ khung báo cáo
Nếu doanh nghiệp báo cáo theo RE100, chứng chỉ phải đáp ứng thêm điều kiện, trong đó có giới hạn về thời điểm nhà máy đi vào vận hành. Điều này thu hẹp danh sách dự án đủ điều kiện và ảnh hưởng đến giá.
Tương tự, một số khách hàng quốc tế yêu cầu nhà cung cấp tại Việt Nam dùng chứng chỉ từ một nhóm công nghệ cụ thể, hoặc từ dự án ở cùng khu vực với nhà máy. Càng nhiều điều kiện ràng buộc, lượng chứng chỉ đáp ứng được càng ít và giá càng cao.
7. Nhà cung cấp là đơn vị trực tiếp hay trung gian
Đây là yếu tố ít được nhắc đến nhất nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến cả giá lẫn độ chắc chắn của đơn hàng. Giữa dự án điện tái tạo và doanh nghiệp mua có thể có một hoặc nhiều lớp trung gian. Mỗi lớp đều cần biên lợi nhuận của mình.
Khi nhà cung cấp làm việc trực tiếp và độc quyền với dự án, chuỗi này ngắn hơn. Điều đó không chỉ liên quan đến giá:
- Xác nhận được nguồn cung trước khi cam kết. Đơn vị có quan hệ trực tiếp với dự án biết chính xác còn bao nhiêu chứng chỉ ở từng vintage. Đơn vị trung gian thường phải đi hỏi lại, và câu trả lời có thể thay đổi.
- Truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Bạn biết chứng chỉ đến từ dự án nào thay vì chỉ biết “I-REC Việt Nam”. Điều này quan trọng khi khách hàng hoặc kiểm toán viên hỏi sâu.
- Thời gian xử lý ngắn hơn. Càng ít bên tham gia thì càng ít bước xác nhận và chuyển giao. Điều này đáng kể khi bạn đang sát hạn nộp báo cáo.
- Cam kết được cho nhiều năm. Chỉ đơn vị nắm nguồn cung mới có thể ký hợp đồng dài hạn với điều kiện ổn định.
Điều này không có nghĩa mọi đơn vị trung gian đều bất lợi. Một số broker có mạng lưới rộng và hữu ích khi bạn cần nhiều thị trường cùng lúc.
Những gì cần có trong một giao dịch I-REC
Ngoài mức giá, doanh nghiệp nên xác nhận những điểm sau trước khi chốt đơn hàng:
- Chứng chỉ đến từ dự án nào, ở quốc gia nào, công nghệ gì và vintage năm nào
- Văn bản phát hành chứng chỉ (redemption statement) mang tên doanh nghiệp bạn, không phải tên đơn vị trung gian
- Thời gian xử lý từ lúc ký hợp đồng đến khi nhận được hồ sơ
- Khả năng cung ứng cho các năm tiếp theo, nếu doanh nghiệp có mục tiêu dài hạn
Nguồn cung I-REC của Monsoon Carbon
Monsoon Carbon có danh mục độc quyền hơn 150 dự án tại 22 quốc gia, trong đó 40 dự án tại Việt Nam trải trên điện mặt trời, điện gió và thủy điện. Chúng tôi làm việc trực tiếp với các dự án này thay vì mua lại qua trung gian, nên có thể nêu tên dự án và xác nhận nguồn cung ngay tại thời điểm báo giá. Danh mục rộng cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có nhiều lựa chọn hơn về công nghệ và vintage khi có ràng buộc từ khách hàng hoặc khung báo cáo.
Chúng tôi là một trong những đơn vị tiên phong về I-REC tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, nên quen với các tình huống thường gặp của doanh nghiệp tại đây: nhà máy cần gấp hồ sơ cho kỳ audit, khách hàng quốc tế đổi yêu cầu giữa chừng, hoặc nhu cầu chia nhỏ theo từng nhà máy. Chúng tôi nhận cả đơn hàng một lần và hợp đồng nhiều năm.
Chúng tôi không công bố bảng giá trên website, vì giá phụ thuộc vào các yếu tố nêu trên và thay đổi theo thời điểm. Để nhận báo giá, bạn chỉ cần cho chúng tôi biết lượng điện tiêu thụ theo MWh, địa điểm, kỳ báo cáo và khung báo cáo đang áp dụng. Xem thêm dịch vụ cung cấp chứng chỉ I-REC.
Câu hỏi thường gặp
I-REC được giao dịch theo MWh. Mỗi chứng chỉ tương đương 1 MWh điện tái tạo, nên tổng chi phí phụ thuộc vào lượng điện doanh nghiệp muốn chứng minh là điện tái tạo.
Mỗi thị trường có số dự án đăng ký và nhu cầu riêng. Ngoài ra chứng chỉ phải đến từ cùng thị trường với nơi tiêu thụ điện, nên không thể lấy giá của thị trường này áp cho thị trường khác.
Vintage là năm lượng điện được sản xuất và chứng chỉ được khởi tạo. Chứng chỉ có vintage gần với kỳ báo cáo thường được ưa chuộng hơn, trong khi vintage cũ có giá thấp hơn nhưng cần kiểm tra xem có được chấp nhận hay không.
Thông thường có. Khối lượng đủ lớn giúp nhà cung cấp thu xếp nguồn từ một số dự án cụ thể thay vì gom từ nhiều nguồn nhỏ. Cam kết mua cho nhiều năm liên tiếp thường mang lại điều kiện tốt hơn nữa, vì nhà cung cấp có thể giữ trước sản lượng từ dự án và ổn định điều kiện cho cả kỳ hợp đồng. Lưu ý phần lớn nhà cung cấp đều có khối lượng mua tối thiểu.
Nên mua sớm hoặc ký hợp đồng dài hạn. Nhu cầu thường dồn vào giai đoạn chuẩn bị báo cáo, khi đó lựa chọn về công nghệ và vintage bị thu hẹp.
